Son güncelleme: 17 Aralık 2025
Ebu'l Hasan eş-Şazeli (Arapça: أبو الحسن الشاذلي; d. 1196/1197, Gumarah yakınları, Fas - ö. 1258, Humeytıra, Mısır), İslam dünyasında büyük saygı gören bir Sufi şeyhi ve Şazeliyye tarikatının kurucusudur. Tam adı Ebu'l Hasan Ali bin Abdullah bin Abdülcebbar eş-Şazelî el-İdrisi el-Hüseynî'dir.
Ebu'l Hasan eş-Şazeli, 1196 veya 1197 yılında, Fas'ın Gumarah kasabası yakınlarında doğmuştur. Şerif İdrisi'nin soyundan geldiği rivayet edilir. Genç yaşta Kur'an'ı ezberlemiş ve dini ilimlerde derinleşmiştir.
Tasavvufi Yolculuğu:
Şazeli'nin tasavvufi arayışı, onu birçok alim ve şeyhle tanışmaya yöneltmiştir. İlk önemli hocası, Abdüsselam bin Meşiş el-Haseni olmuştur. Ondan aldığı feyz ve irşadlarla, Şazeli'nin manevi olgunluğu hızla artmıştır. Abdüsselam bin Meşiş, Şazeli'ye "Doğu'ya git, orada senin kemale ereceğin bir yer var" demiştir. Bu işaret üzerine Şazeli, Tunus'a gitmiş ve orada uzun yıllar kalmıştır.
Tunus ve Şazeliyye Tarikatının Temelleri:
Tunus'ta ikamet ettiği dönemde, Şazeli'nin ünü hızla yayılmıştır. Birçok insan ona bağlanmış ve onun rehberliğinde tasavvuf yolunda ilerlemiştir. Bu dönemde, Şazeliyye tarikatının temelleri atılmıştır. Şazeli'nin öğretileri, zühd, takva, Allah'a teslimiyet ve Peygamber Muhammed'e (s.a.v.) olan derin sevgi üzerine kuruludur.
Mısır'a Hicret ve Vefatı:
Şeyh Şazeli, hayatının son dönemlerini Mısır'da geçirmiştir. 1258 yılında, Mekke'ye hac yolculuğu sırasında, Humeytıra bölgesinde vefat etmiştir. Türbesi, günümüzde ziyaret edilen önemli bir yerdir.
Şazeliyye tarikatı, Ehl-i Sünnet itikadına bağlı, Kur'an ve sünnete sıkı sıkıya bağlılığıyla bilinen bir Sufi tarikatıdır. Tarikat, dünya işlerinden el etek çekmeyi değil, bilakis, dünyayı Allah'ın rızası doğrultusunda yaşamayı ve kulluk görevlerini yerine getirmeyi esas alır. Şazeliyye'nin temel prensipleri şunlardır:
Şazeliyye tarikatı, Kuzey Afrika, Mısır, Suriye, Filistin, Endonezya ve diğer İslam ülkelerinde yaygın olarak temsil edilmektedir.
Şeyh Ebu'l Hasan eş-Şazeli'nin birçok eseri bulunmaktadır. En önemli eserlerinden bazıları şunlardır:
Ayrıca, Şazeli'nin hayatı, menkıbeleri ve öğretileri hakkında birçok eser kaleme alınmıştır.
Ebu'l Hasan eş-Şazeli, İslam dünyasında derin bir etki bırakmıştır. Öğretileri ve kurduğu tarikat, milyonlarca insanın manevi hayatına yön vermiştir. Şazeli'nin zühd, takva ve Allah'a teslimiyet üzerine kurduğu öğretileri, günümüzde de önemini korumaktadır. Şazeliyye tarikatı, İslam dünyasında varlığını sürdürmekte ve Ebu'l Hasan eş-Şazeli'nin mirasını yaşatmaktadır.